Blog

Ondanks al het gepraat over praktisch bezig zijn, betekent praktisch in het Westen onnozel, en vaak egoïstisch kortzichtig. Deze kortzichtige blik op dit leven en dit leven alleen is de grote misleiding, zij is de bron van het kille en vernietigende materialisme van de moderne wereld. Niemand praat over de dood en niemand praat over wat erna komt, omdat men is gaan geloven dat zulk gepraat alleen maar onze zogenaamde ‘vooruitgang’ in de weg staat.

Als het echt ons diepste verlangen is te leven en te blijven leven, waarom houden we dan zo vast aan het idee dat de dood het einde is? Waarom proberen we niet op zijn minst de mogelijkheid van een leven na de dood te onderzoeken? Als we zo pragmatisch zijn als we beweren, waarom beginnen we ons dan niet ernstig af te vragen waar onze echte toekomst ligt? Niemand leeft toch langer dan honderd jaar. En daarna is er de eeuwigheid, onverklaard…

Een effectieve manier om mededogen op te wekken is anderen te zien als volkomen gelijk aan jezelf. “Per slot van rekening,” zegt de Dalai Lama, “zijn alle mensen gelijk – ze bestaan uit botten, vlees en bloed. We willen allemaal gelukkig zijn en niet lijden. We hebben allemaal evenveel recht op geluk. Met andere woorden, het gaat erom te beseffen dat menselijke wezens fundamenteel niet van elkaar verschillen.”

Verlies en verdriet kunnen je ook scherp bewust maken van wat er kan gebeuren als je tijdens je leven je liefde en waardering niet toont of niet om vergeving vraagt, en kunnen je veel gevoeliger maken ten opzichte van degenen van wie je houdt.

Elisabeth Kübler-Ross zei: “Wat ik mensen probeer te leren is zo te leven dat ze zeggen wat ze te zeggen hebben wanneer de ander het nog kan horen.” En Raymond Moody schreef na een levenslang onderzoek naar bijna-dood-ervaringen: “Ik ben gaan beseffen hoe dicht bij de dood wij allen dagelijks zijn. Daarom laat ik nu iedereen die ik liefheb dat ook weten.”

Hoevelen van ons worden niet meegesleept door wat ik ‘actieve luiheid’ ben gaan noemen? Er zijn natuurlijk verschillende soorten luiheid: oosterse en westerse. De oosterse stijl bestaat uit de hele dag in de zon rondhangen, niets doen, elk soort werk of nuttige bezigheid vermijden, kopjes thee drinken, en roddelen met vrienden.

Westerse luiheid is heel anders. Zij bestaat uit het volproppen van onze levens met dwangmatige bezigheden, zodat er helemaal geen tijd overblijft voor werkelijk belangrijke zaken.

Als we onze levens goed bekijken, zien we duidelijk hoeveel onbelangrijke taken, zogenaamde ‘verantwoordelijkheden’, zich ophopen en onze levens vullen. Er is een leraar die dit werkelijk vergelijkt met “de huishouding doen in een droom”. We zeggen tegen onszelf dat we tijd willen besteden aan de belangrijke dingen des levens, maar er is nooit tijd.

Met lede ogen zien we hoe onze dagen dichtslibben met telefoontjes en onbetekenende zaken, met zoveel verantwoordelijkheden – of kunnen we ze niet beter ‘onverantwoordelijkheden’ noemen?

Wanneer ik lesgeef in meditatie, zeg ik vaak: “Breng je geest thuis. Laat los. En ontspan.”

Je geest thuisbrengen betekent de geest in de staat van ‘Kalm Verwijlen’ brengen door de beoefening van aandacht. In de diepste betekenis is je geest thuisbrengen je geest naar binnen keren en in de natuur van de geest rusten. Dit is de hoogste vorm van meditatie.

Loslaten betekent de geest bevrijden uit de ketenen van grijpen, aangezien je inziet dat alle pijn, angst en leed voortkomen uit het hunkeren van de grijpende geest. Op een dieper niveau stimuleren de realisatie en het vertrouwen, die voortkomen uit het groeiende besef van de natuur van de geest, een natuurlijke generositeit, die je in staat stelt al het grijpen los te laten, zodat het zichzelf kan bevrijden en oplossen in de inspiratie van meditatie.

Ontspannen betekent ruim zijn en de geest van zijn spanningen ontdoen. Op een dieper niveau ontspan je je in de ware natuur van de geest, de staat van Rigpa. Het is alsof je een handvol zand uitstrooit op een glad oppervlak, waarop elk zandkorreltje uit zichzelf tot rust komt. Zo ontspan je in je ware natuur, je laat alle gedachten en emoties vanzelf tot rust komen en oplossen in de staat van de natuur van de geest.

Leren mediteren is de mooiste gift die je jezelf in dit leven kunt geven. Alleen door meditatie kun je de reis ondernemen om je ware natuur te ontdekken, en op die manier de stabiliteit en het vertrouwen vinden die je nodig hebt om goed te leven en goed te sterven.

Meditatie is de weg naar verlichting.

Volgens de wijsheid van de Boeddha kunnen we het leven daadwerkelijk gebruiken om ons voor te bereiden op de dood. We hoeven niet te wachten op de pijnlijke dood van iemand die ons na staat, of de schok van een ongeneeslijke ziekte die ons dwingt ons eigen leven te bekijken, noch zijn we gedoemd om op het moment van onze dood het onbekende met lege handen tegemoet te treden. We kunnen hier en nu beginnen de zin van ons leven te vinden. We kunnen van elk moment een gelegenheid maken om te veranderen en ons vol overgave en concentratie op de dood en op de eeuwigheid voor te bereiden.

Als je eenmaal weet hoe je in jezelf kunt thuiskomen, kun je je huis voor andere mensen openstellen, omdat je iets te bieden hebt. Die andere personen moeten precies hetzelfde doen als ze jou ook iets willen bieden. Anders hebben ze niets te bieden behalve hun eenzaamheid, ziekte en lijden. Dit zal je helemaal niet helpen om te helen. De anderen moeten zichzelf helen en warm vanbinnen worden, zodat ze zich beter voelen, op hun gemak. Dan kunnen ze hun thuis met jou delen.

Ieder van ons probeert zij ware thuis te vinden en sommigen weten niet waar ze moeten zoeken. Ons ware thuis is in onszelf, maar ook in onze dierbaren om ons heen. In een liefdevolle relatie kunnen jij en de ander een waar thuis voor elkaar zijn. In het Vietnamees is de koosnaam voor iemands levenspartner ‘mijn thuis’. Als iemand een man bijvoorbeeld vraagt: “Waar is je vrouw?”, zou hij kunnen zeggen: “Mijn thuis is op het postkantoor.” Als een gast tegen de vrouw zei: “Dat eten was heerlijk. Wie heeft dat gekookt?”, kan ze antwoorden: “Mijn thuis heeft dit avondeten gemaakt.”

Goede bedoelingen zijn niet genoeg; je moet de juiste manier vinden. Misschien lopen we over van goede wil en worden we gemotiveerd door verlangen om de ander gelukkig te maken, maar maken we die ander uit onhandigheid alleen maar ongelukkig. Lopen, eten, ademen, praten en werken zijn allemaal kansen om je te oefenen in het scheppen van geluk in jezelf en de mensen om je heen. Leven in aandacht is een kunst en iedereen moet trainen om een kunstenaar te worden.